Phenibut (oftewel fenyl-gamma-aminoboterzuur) is een derivaat van GABA (gamma amino-boterzuur). Dankzij een methylring kan de stof eenvoudig de bloed-hersenbarrière passeren. Phenibut is in de jaren 60 in een klinische praktijk in Rusland ontdekt en geïntroduceerd. Sinds die tijd wordt het vooral gebruikt als middel om angst- en onrustgevoelens te dempen, en om de slaap te verbeteren van nerveuze patiënten. Het heeft nootropische (stimulerend voor cognitieve functies) en anxiolytische eigenschappen, en het wordt vaak vergeleken met diazepam, baclofen of piracetam.

¤ In verschillende diermodellen is aangetoond dat phenibut angstgevoelens kan verminderen. Het werkingsmechanisme lijkt op dat van verschillende andere medicijnen die worden gebruikt voor het verminderen van angstgevoelens bij de mens. In onderzoek bij dieren is het profiel van dit middel eveneens vergeleken met diazepam en piracetam. Hieruit bleek dat phenibut een vergelijkbaar, zij het wat zwakker, rustgevend effect had als diazepam. Het had eveneens een kalmerend effect, en het zorgt voor ontspanning in de spieren. Ook hierbij is de werking minder krachtig dan die van diazepam.

¤ In Rusland wordt phenibut over het algemeen gebruikt om verschillende soorten neuroses te behandelen, waaronder post-traumatische problemen, stotteren en slapeloosheid. Door drie maal daags 0,25 tot 0,5 g phenibut toe te dienen, verbeterden de intellectuele functies en de lichamelijke kracht. Ook namen vermoeidheid en zwakte bij neurotische en psychotische patiënten af. Bij de behandeling van psychologische en psychiatrische klachten is de werking vergeleken met die van diazepam.

¤ Onderzoeken bij zowel dieren als mensen hebben aangetoond dat phenibut een vergelijkbare nootropische werking heeft als piracetam, maar dat het minder krachtig is.

¤ Phenibut heeft een beschermend effect op neuronen, evenals nootropische middelen. Bij patiënten die behandeld worden voor Parkinson, beschermt phenibut de neuronen die dopamine aanmaken en zorgt het ervoor dat ze gezonder worden.

¤ Phenibut lijkt eveneens eigenschappen te bezitten die de strijd tegen alcohol- en tabakverslaving ondersteunen. Het helpt rokers de drang om een sigaret op te steken te weerstaan, en het kalmeert gevoelens van nervositeit die in dat soort situaties vaak ontstaan. Phenibut is uitermate geschikt om gedurende een korte periode van stress of spanning te gebruiken. Het is niet geschikt om continu te gebruiken. Er treedt namelijk gewenning op ten aanzien van de vele effecten van phenibut (dit geldt waarschijnlijk niet voor de nootropische werking). Het middel zal vanaf de 5e dag van inname gewenningsverschijnselen opwekken. Om die reden wordt het middel meestal gedurende een of twee weken gebruikt.